Şiran
İlçemiz Gümüşhane’nin en eski ilçelerinden
biridir. Evliya Çelebi’nin Seyahatnamesinden
öğrendiğimize göre ilçe merkezi Erenkaya köyünde
iken 1800’lü yıllarda bugünkü İlçe Merkezine
taşınmıştır.
Şiran Farsça bir kelime olup, aslanlar anlamına
gelmektedir.
Şiran ilçe merkezinin ne zaman, kimler tarafından
kesin olarak bilinmemekle beraber 1018
yıllarındaki Selçuklu akınları ile Anadolu’ya ilk
giren Türk boyları tarafından kurulduğu
muhtemeldir. Erzurum Kadılığı’nın 1219 tarihli
mahkeme ilamına bakıldığında, ilçenin 200-250
senelik bir tarihi olduğu anlaşılmaktadır.
Şiran’ın tarihi Anadolu tarihi ve Gümüşhane,
Bayburt, Trabzon, Erzincan, Şebinkarahisar,
Amasya, Sivas, Çorum tarihleri ile birlikte ele
alınıp incelendiğinde çeşitli kaynaklarla beraber
İlçe tarihini hemen hemen çıkarmak mümkündür.
Bölgede yaşayan uygarlıklar kronolojik sıraya göre
şöyledir: Hattitler, Hititler, Urartular, Kimmer-İskit
Akıncıları, Metler, Persler, Pontus Krallığı,
Romalılar, Selçuklular ve Osmanlılar.
Şiran Bölgesinin Osmanlı yönetiminin eline geçmesi
1473’teki Otlukbeli savaşı ile olmuştur. Osmanlı
fethinden sonra Şebinkarahisar sancağının bir
nahiyesi olarak idare edilen Şiran, XVI.yüzyılın
sonuna kadar buraya bağlı kaldı. XVII.yüzyıldan
sonra Erzurum Vilayetinin Erzincan Sancağı ile
Trabzon Vilayetinin Gümüşhane Sancağı arasında
değişik zamanlarda idare edilmiş, bazen de Kelkit
nahiyesi ile birlikte bir ilçe yapılmıştır.
Tanzimatın ilanından sonra Erzurum’a bağlanan
Şiran İlçesi, 1839 Osmanlı Vilayet Kanunu ile
yeniden Kelkit ile beraber Erzincan’a bağlandı.
1865 yılında yapılan Vilayet teşkilatlanmasında
tekrar Gümüşhane Sancağına bağlandı. 93 harbinden
sonra, 1879 senesinde yine Gümüşhane Sancağından
ayrılan Şiran ve Kelkit Kazaları, Erzurum
eyaletinde yeniden teşkil edilen Bayburt Sancağına
bağlandı. 1884 yılında Bayburt Sancağının
lağvedilmesi ile yeniden Gümüşhane Sancağına
bağlandı.
1921 yılında bağımsız sancaklar il olunca
Gümüşhane Bağımsız Sancağı da il oldu. 1925’te
Şiran İlçe statüsü aldı.
İlçemiz deniz seviyesinden 1400 metre yükseklikte
olup, 992 km2 alanı kapsar. Şiran ; doğuda Kelkit,
batıda Alucra, Kuzeyde Torul, güneyde Refahiye
ilçeleri ile çevrilidir. İlçe çeşitli kaynaklarla
Şiran Ovası diye adlandırılsa da arazi bakımından
daha çok bir platoyu andırmaktadır. İlçenin
kuzeyinde Tersun dağları doğudan batıya doğru
uzanır. Güneyinde Çimen dağları,doğusunda Çilhoroz
dağı ile üç tarafı kapalı açık hilal
görünmektedir.
İlçenin en önemli akarsuyu Kelkit çayıdır. Sulama
da pek kullanılmamasına rağmen sadece civarındaki
yerleşim alanlarını sulamaktadır. İlçenin doğudan
batıya doğru güneyinden geçer. Ayrıca Akbulak
deresi, Yukarıkulaca deresi, Yeşilbük deresi,
Karaca suyu Zunzurt suyu Kelkit çayına karışan
akarsulardır.
İlçenin iklimi Doğu Karadeniz ve Doğu Anadolu
Bölgeleri iklimi arasında bir geçiş iklimi
özelliği arzetmektedir. Yazları sıcak ve kurak,
kışları soğuk ve yağışlı geçer. Yapılan rasatlara
göre 92 yaz günü bulunmaktadır. Yaz günleri Mayıs
ile Eylül ayları, Kış günleri ise Kasım, Mart
ayları arasında geçmektedir.
2000 Yılı Genel Nüfus Sayımına göre İlçemiz
Merkezi nüfusu 11.977, Köylerin Nüfusu ise 14.420
olup, toplam nüfusumuz 26.397’dır.
İlçemiz Nüfus Müdürlüğü kütüklerinde 144.639
kayıtlı kişi bulunmaktadır.
Çeşitli sebeplerden dolayı ilçede yaşanan göç
nedeniyle ilçe nüfusunda özellikle genç nüfusta
sürekli bir azalma görülmektedir.
Şiran 1925 yılında İlçe statüsünü kazanmıştır.
İlçe Merkezinde Tekke, Karaca, Fatih, Mertekli ve
Şehit Hakan Mahallesi olmak üzere 5 mahallesi
mevcuttur. Ayrıca Yeşilbük Beldesi ve 69 köy ve
bunlara bağlı 16 adet mezra olmak üzere 89
yerleşim birimi vardır.
İlçemize en uzak köy 32 km ile İncedere, en yakın
köy ise 2 km ile Günbatur köyüdür.
İlçemizde sebzecilik ve meyvecilik gelişmektedir.
Meyvelerden elma üretimi önemlidir. Hayvancılık
ilçenin diğer bir önemli geçim kaynağıdır. Koyun,
kırkeçisi ve sığır ciddi manada beslenen
hayvanlardır. İlçemizde 25 ton günlük kapasiteli
süt fabrikası vardır. Bunun yanısıra ilçemizde
yine bir boya fabrikası mevcuttur. Ayrıca
arıcılıkta yapılmaktadır.
İlçemizde konaklama tesisi olarak 60 yatak
kapasiteli Şiran Belediyemize ait lüks bir otel
mevcut olup, ileri düzeyde belediye hizmetleri
etkili bir şekilde devam etmektedir. Çilhoroz
dağındaki Firdevs Hanım Türbesi, Çakırkaya
Manastırı, Mumya Kalesi ve Tomara Şelalesi
görülmeye değerdir.
Daha fazla
bilgi ve resim için Şiran İlçesi Web Sitesi: