Doğu Karadeniz Bölgesinde yer alan İlimiz doğusunda Bayburt, batısında Giresun, kuzeyinde Trabzon ve güneyinde Erzincan ile komşudur. Gümüşhane 38° 45' - 40° 12' doğu boylamları ile 39' 45' - 40' 50' kuzey enlemleri arasında olup,Yüzölçümü 6.575 kilometrekare , deniz seviyesinden yüksekliği ortalama 1210 metredir. Yeryüzü şekilleri bakımından Köse, Kelkit ve Şiran ilçelerinin yer aldığı güney kesimi yüksek bir plato özelliği gösterirken, Merkez, Torul ve Kürtün ilçelerini kapsayan kuzey kesimi oldukça engebelidir. Dar ve derin vadilerle birbirinden ayrılmış yüksek dağlar kuzeyin belirleyici özelliğidir. Gümüşhane’nin ünlü yaylaları da bu kesimde yer alır. İlin en yüksek noktası 3.331 metre ile Abdal Musa Tepesidir.

Gümüşhane’nin içinden geçen Harşit ile Kelkit vadisini boydan boya kat eden Kelkit Çayı ilin başlıca akarsularıdır.Arazinin % 60’ını dağlar, % 29’unu platolar, % 11’ini ovalar teşkil etmektedir.

Gümüşhane ilinde Zigana,Soğanlı,Balaban,Gümüşhane ve Kop dağları yer alır.Başlıca dağalrını şöyle sıralayabiliriz.3000 m den yüksek Çakırgöl dağı,2180 metre Alacadağ, 2919 metre Sarıyer Tepesi.

Ovalar: Yüzölçümünün %11 ini ovalar meydana getirir.Bu ovalar Gümüşhane'nin en bereketli topraklarıdır.

Oldukça engebeli olan Gümüşhane arazisi içerisinde ovaların payı % ll'dir. Bu alan içerisinde de iki önemli ova yer almaktadır. Bu iki önemli ova Kelkit ve Şiran ovaları olup, her ikisinin toplam alanı, il genelindeki ova oranının % 8'ini oluşturmaktadır. Geri kalan % 3'lük alan ise parçalanmış olarak, dağınık düzlük alanları ifade etmektedir.

Kelkit Çayı vadi tabanım oluşturan ve Kelkit-Şiran ovalan olarak tanınan ovalardan Kelkit Ovası, yaklaşık 1450-1750 m.'ler arasında yer almaktadır. Doğuda Mormuş Düzlüğü üzerinde bir eşik ile Bayburt Ovası'ndan ayrılan Kelkit Ovası, do-ğu-batı yönünde eğimli olup, toplam yüz ölçümü yaklaşık 280 krrr kadardır. Pleista-sene ait eski alüvyonların hakim olduğu Kelkit Ovası, batıda engebeli bir saha ile Şiran Ovası'ndan ayrılır. Şiran Çayı'nın drenaj alanını oluşturan Şiran Ovası yaklaşık 1250-1500 m.'ler arasında yer alır. Eosen yaşlı ilişlerin yaygın olduğu ovanın yüz ölçümü 256 km^'yi bulur. Sözkonusu her iki ovanın toplam yüz ölçümleri de 536 km2 olup, 6575 km2'lik il yüz ölçümü içerisinde kayda değer bir yer tutmamaktadır.

Platolar-Yaylalar:Kabaca akarsular tarafından derince yarılmış, yüksek düzlükler olarak adlandırabileceğimiz platolar-yaylalar il genelinde oldukça önemli Ölçüde yer tutarlar. (% 29.4)

Genel arazi yapısı içerisinde plato-yaylalarm daha düzlük bir yapıda olmaları,
yaz sıcaklarında serin olması ve otlakların mevcudiyeti gibi nedenlerden dolayı yaylalar mayıs ayının ortasından ekim ayının ortalarına kadar yoğun olarak kullanılan mekanlardır. 321 adet köy yerleşmesi ve 683 adet yerleşme ünitesinin bulunduğu Gümüşhane'de yayla sayısı da oldukça fazladır. Merkez ilçede 95, Torul'da 46, Köse'de 4, Kelkit'te 36, Şiran'da 31, Kürtün'de 71 olmak üzere 283 adet yayla bulunmaktadır. Başka bir deyişle bütün köy yerleşmelerinin yaylası bulunmaktadır.


Göller : Gümüşhane'de büyük göller yoktur.Ama bazı dağların tepesinde buzul gölleri vardır. Bunlar Balaban dağı Üzerinde Balıklı Göl,Aygır ve Yıldız Gölleri.Zigana dağlarında Çakırgöl'dür.

İklimi ve bitki örtüsü:Gümüşhane'nin iklimi Kara iklimi ile Doğu Karadeniz iklimi arasında bir geçiş özelliği gösterir.Kuzeydeki ağlar soğuk ve nemli kuzey rüzgarlarını engeller.Yağışlar kışın ve ilkbaharda daha çoktur.Senelik yağış 435 mm. civarındadır.

Gümüşhane ili her yönüyle olduğu gibi iklim özellikleri bakımından da Doğu Anadolu ile Doğu Karadeniz bölümü arasında bir geçiş teşkil etmektedir. İl genelinde hem karasal, hem de Karadeniz ikliminin genel özellikleri görülmesine rağmen birbirine yakın kesimlerde bile iklimde büyük farklılaşmalara rastlanır. Bu da jeomorfolojik özelliklerinden kaynaklanmaktadır. Genel olarak Gümüşhane'de iklim yazları oldukça kurak, kış ve bahar ayları ise yağışlı geçen bir karaktere sahiptir. Deniz seviyesinden yükseldikçe ve Doğu Anadolu Bölgesi'ne sınır teşkil eden yörelere ve Bayburt il sınırına yaklaştıkça karasal iklimin kendisini bariz şekilde hissettirdiği gözlenirken, aynı durum ilin iç kesimlerinde de görülmektedir. Merkez ilçeden batı ve kuzeybatıya doğru gidildikçe Harşit Vadisi boyunca iklim elemanlarında bir geçiş özelliği gözlenir.

Gümüşhane topraklarının %40 ı çayır ve meralarla,%26 sı ekili dikili alanlarla ve % 22 si orman ve fundalıklarla kaplıdır.Gümüşhane merkezine yakın yerlerde geniş meyve bahçeleri bulunur. Gümüşhane Elması ve armudu ile meşhurdur.

Deniz etkisinden uzak kalındığından karaların çabuk ısınması nedeniyle temmuz ve ağustos sıcak ve kurak aylardır. En yüksek sıcaklık ortalamasına ağustos ayında ulaşılır ki son beş yıllık meteorolojik veriler incelendiğinde 19.9°C'dir. Yine aynı veriler ışığı altında en soğuk ayın ocak ayı olduğu (-1.2°C) söylenebilir. Kış ve ilkbahar yağışlı mevsimlerdir. Ancak kışları yağış genellikle kar şeklindedir. Kar yağışları kasım ayı ortalarında başlar, mart ayı ortasına kadar devam eder. Fakat karın yerde kalma süresi fazla değildir. Yıllık ortalama yağış miktarı son beş yılın verilerine göre 415 mm.'dir. Son beş yıllık ortalamalar baz alındığında Ekstrem (en düşük-en yüksek) sıcaklıklar 13.02.1993 tarihinde -20°C, 22.07.1993 tarihinde 38°C olarak ölçülmüştür.

Basınç Durumu:Gümüşhane'nin basınç değerlerinin yıl içerisindeki dağılımında mevsimlerin geçiş dönemlerinde birkaç mb.'lık (milibar) oynamalar görülmektedir. Bu da ilkbaharın gelmesiyle sıcaklıkların kademeli olarak yükselmesi ve barometrik depresyonların daha hareketli olması nedeniyledir.

Gümüşhane'nin ortalama basıncı 882 mb. olup en yüksek basınç 882.5 mb. ile kasım ayında, en düşük basınç ise 875.8 mb. olarak nisan ayında kaydedilmiştir.

Sıcaklık:Gümüşhane'nin makro ölçekte ölçüm yapan tek istasyonu olan merkez ilçedeki Meteoroloji İstasyon Müdürlüğü rasat istasyonu olup, buradan alınan son beş yıllık rasat değerleri incelendiğinde; Gümüşhane'nin ortalama sıcaklığı 9.8 C derece, en sıcak ay olan ağıstos ayının 19.9 C derece, en soğuk ay olan Ocak ayının ise -1.2 C derece olduğu gözlemlenir. .